fbpx

Inhoud

Zonnepanelen: verdien aan je eigen groene stroom

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Nederland is een uitstekend land voor zonne-energie. In slechts 6 jaar kun je de investering al terugverdiend hebben, daarna heb je gratis groene stroom en kun je er zelfs aan verdienen. Geen wonder dat meer dan 10% van de huizen in Nederland al zonnepanelen hebben.

Als je een huiseigenaar bent is het zeker aan te raden om zonnepanelen te overwegen. Zelfs als je geen geschikt dak hebt of huurt is het nog mogelijk, door bijvoorbeeld elders mee te doen aan een zonnepanelen project

Inhoud

De voordelen van zonnepanelen

Het installeren van zonnepanelen heeft vele voordelen:

Het is wel verstandig om zorgvuldig te werk te gaan bij het kiezen voor zonnepanelen. Een goede installateur is essentieel, maar zelfs dan is het goed te weten wat er allemaal bij komt kijken.

Is jouw dak geschikt voor zonnepanelen?

Als je een huiseigenaar bent is het aan te raden om zonnepanelen te overwegen. Zelfs als je geen geschikt dak hebt is het nog mogelijk, door bijvoorbeeld elders mee te doen aan een zonnepanelen project

Er zijn een aantal factoren die bepalen hoe geschikt jouw dak is:

Richting

Zonnepanelen werken het beste als ze op het zuiden zijn gericht. Als jouw dak alleen toestaat de panelen op het noorden te richten dan is het niet zo geschikt, tenzij het niet voor je uitmaakt hoe lang het duurt voor je de investering hebt terugverdiend. Het oosten of het westen is ook nog rendabel, maar je zult dan gemiddeld 5% tot 15% lagere opbrengst hebben.

Maar het kan toch goed zijn de panelen in het oosten en westen te hebben, zodat je niet één piek rond het middaguur hebt wanneer de zon in het zuiden het felste schijnt, maar dat de opbrengst beter verspreid is over de dag en je zo het elektriciteitsnetwerk minder belast. In de middag verbruik je de minste stroom, dus kan het zelfs financieel voordeel opleveren, zeker als er meer flexibele elektriciteitstarieven komen in de toekomst. Het zal dan waarschijnlijk gunstiger worden stroom terug te leveren aan het net in de avond of ochtenduren.

Hellingshoek

De ideale hellingshoek van de panelen voor de hoogste opbrengst is rond de 35 graden. Andere hellingshoeken tussen de 20 en 60 graden zijn ook nog rendabel en hebben een verlies aan rendement van minder dan 10%. 

Schaduw

Als een deel van de zonnepanelen in de schaduw staan, verlagen ze de opbrengst van de panelen die in de zon staan. Er zijn verschillende opties om dit probleem te omzeilen. Allereerst kun je geen zonnepanelen of dummypanelen plaatsen in het gebied wat veel in de schaduw zit, maar dit is natuurlijk minder ideaal. Een andere optie is om MPP-trackers of micro-omvormers te gebruiken. 

Maar als een groot deel van je dak permanent in de schaduw staat en de schaduw kan niet worden weggenomen, dan is het dak niet geschikt voor zonnepanelen, tenzij voor jou de terugverdientijd niet uitmaakt.

Ruimte

Je hebt minimaal 5 panelen van gemiddeld 165 bij 100 centimeter nodig om jouw investering in zonnepanelen zo gunstig mogelijk te maken en waarschijnlijk nog meer om aan jouw energieverbruik te voldoen. Daarom heb je voldoende ruimte op je dak nodig om deze panelen te plaatsen, anders is het financieel minder gunstig

Op een plat dak moeten de panelen vanwege hun schaduw verder uit elkaar liggen dan op een schuin dak. Je krijgt dus minder rendement per vierkante meter en hebt meer ruimte nodig. Als je op een plat dak de panelen in een lagere hellingshoek plaatst kun je ze wel dichter bij elkaar plaatsen. Ook als je de helft van de panelen op het oosten plaatst en de andere helft op het westen, kun je schaduw vermijden en ruimte besparen.

Toestemming

Woon je in een rijksmonument of in een beschermd stadsgezicht? Dan kan het zijn dat het niet toegestaan is om zonnepanelen te plaatsen. Neem in dit geval contact op met de gemeente om te kijken wat mogelijk is. 

In andere gevallen heb je geen omgevings- of bouwvergunning nodig. Indien je een huurhuis hebt, dien je ook eerst toestemming te vragen aan de verhuurder. Als je een gemeenschappelijk dak hebt kun met de Vereniging van Eigenaars (VvE) zonnepanelen laten plaatsen of toestemming vragen om zelf te investeren in panelen op het dak.

Online controleren of jouw dak geschikt is voor zonnepanelen

Op de website van Zonatlas kun je een korte check doen om te zien of jouw dak geschikt is voor minimaal 5 zonnepanelen. Je kunt dan zien of jouw dak ongeschikt is (rood), geschikt (geel) of zeer geschikt is (groen). 

De berekening wordt gemaakt op basis van gegevens van het kadaster en hoogtedata van Rijkswaterstaat. Dit betekent dat er rekening gehouden wordt met het oppervlak, de ligging, de hellingshoek en schaduwen van andere gebouwen, schoorstenen en bomen. Toch zijn de conclusies niet altijd perfect en is het aan te raden om bij twijfel aan het oordeel van Zonatlas het toch voor de zekerheid door een goede installateur te laten controleren. 

Niet geschikt? Geen probleem.

Heb je geen geschikt dak of is het niet toegestaan is panelen te plaatsen? Er zijn dan nog steeds mogelijkheden om gebruik te maken van zonne-energie en bij te dragen aan de energietransitie. Je kunt dan zonnepanelen kopen die ergens anders staan of investeren in zonne-energieprojecten.

Hoeveel panelen en wat voor omvormer heb je nodig?

Met het ideale aantal zonnepanelen kun je in je eigen energiebehoefte voorzien, zodat je netto geen of nauwelijks extra energie van het net nodig hebt. Je zult niet altijd genoeg hebben aan de energie van je zonnepanelen, maar dit compenseer je weer door de energie die je teruglevert als het zonnig is.

De twee belangrijkste factoren zijn het rendement van je panelen en je verwachte energieverbruik.

Panelen verschillen in rendement

Niet elk zonnepaneel heeft dezelfde opbrengst. Hogere kwaliteit panelen kunnen een rendement hebben van 22%, terwijl goedkope panelen soms slechts 15% van het zonlicht in elektriciteit omzetten. 

Meestal wordt het vermogens aangegeven in Wattpiek (Wp), dit geeft aan hoeveel energie een paneel opwekt onder ideale omstandigheden. 280 tot 320 Wattpiek per paneel is het meest gangbaar. Er bestaan ook panelen met een zeer hoog aantal Wattpiek maar deze zijn significant duurder en lonen meestal alleen als het oppervlak van het dak beperkt is. 

Je verwachte energieverbuik en het rendement bepalen het ideale aantal panelen

Een installateur zou een goede inschatting moeten kunnen maken van het aantal panelen dat je nodig hebt. Om het zelf een schatting te maken kun je de volgende formule gebruiken: (jaarlijks stroomverbruik x 1,1) gedeeld door (het vermogen van 1 paneel in Wattpiek)

Om een goede inschatting te maken van je verwachte energieverbruik, kun je kijken hoeveel je in het afgelopen jaar hebt verbruikt en kun je vervolgens nagaan of er iets in de nabije toekomst zal veranderen. 

Gaan je kinderen bijvoorbeeld het huis uit, dan zal je energieverbruik significant lager worden. Of ben je van plan een elektrische auto aan te schaffen of op inductie te gaan koken? Dan zal je elektriciteitsverbruik hoger worden en is het verstandig meer zonnepanelen te plaatsen. Het is altijd goedkoper om gelijk tot de gewenste oplossing te komen, dan om later nog panelen bij te plaatsen.

Bereken jouw benodigd aantal zonnepanelen

Voorbeeld:

Het jaarlijkse stroomverbruik is 2000 kWh en het vermogen van 1 paneel is 300 Wp.

(2000 x 1,1) / 300 = 7,3 panelen

Omdat de opbrengst van de panelen in de loop der tijd iets achteruit gaat, kun je er ook voor kiezen om 1 extra paneel aan te schaffen en naar boven af te ronden.

Als je minder panelen installeert zul je dus meer elektriciteit van het net gebruiken en als je meer installeert zul je meer terugleveren. Omdat het terugleveren waarschijnlijk iets minder gunstig gaat worden is het financieel waarschijnlijk gunstiger om een aantal panelen te kiezen dat dicht in de buurt van je verbruik ligt.

De omvormer

Het aantal Wattpiek per paneel bepaalt ook wat voor omvormer het meest geschikt is voor jouw installatie. Het is aan te raden om de totale capaciteit in Wattpiek van de panelen met 10% te verlagen en dat als de maximale capaciteit van de omvormer te kiezen. 

Het aantal Wattpiek per paneel wordt namelijk onder ideale ideale omstandigheden in een laboratorium gemeten en die omstandigheden halen we bijna nooit in Nederland. Je hebt dus genoeg aan een omvormer met een iets lager vermogen, wat meestal goedkoper is, maar wat ook efficiënter is en voor een hogere opbrengst zorgt.

De opbrengst van jouw panelen

In Nederland kun je de gemiddelde te verwachten opbrengst van jouw zonnepanelen als volgt berekenen:

De jaaropbrengst van het systeem in kilowattuur (kWh) is 90% van de capaciteit van de zonnepanelen in Wattpiek.

Bereken de verwachtte opbrengst van jouw panelen

De opbrengst van jouw zonnepanelen:

Voorbeeld: 12 panelen van 270 Wattpiek leveren 0,9 x 12 x 270 = 2.916 kWh per jaar

Er zijn nog een aantal extra factoren die je opbrengst beïnvloeden:

Het aantal zonuren

Aan de kust krijg je meer zonuren dan in het binnenland en het verschil in het aantal zonuren per jaar kan de opbrengst met wel 25% laten schommelen.

De opstelling van je zonnepanelen

Als je panelen niet op het zuiden liggen maar op het westen of oosten kun je 10% van de opbrengst afhalen.

De temperatuur

Een lagere temperatuur laat de panelen efficiënter werken.

Schaduwen op de panelen

Zelfs een kleine schaduw kan de rest van de panelen minder efficiënt maken.

De temperatuurcoëfficiënt

Dit is het aantal procent vermogen dat verloren gaat per graad dat het warmer is dan 25 graden. Zonnepanelen presteren minder goed bij hogere temperaturen. Soms kan een paneel wel 50 graden worden, stel dat je temperatuurcoëfficiënt dan -0,4%, dan heb je dus een vermogen dat -0,4x(50-25)= 10% lager is dan het opgegeven vermogen door de fabrikant. Hoe lager de temperatuurcoëfficiënt hoe beter.

Welk type zonnepaneel is het meest geschikt?

Er bestaan verschillende grootten en typen zonnepanelen, met elk hun voor- en nadelen.

De meeste panelen hebben een formaat van ongeveer 165 bij 100 centimeter met een dikte van zo’n 4 cm, maar er zijn ook andere formaten beschikbaar. Grotere panelen hebben vaak geen grotere opbrengst per vierkante meter en zijn lastiger om te installeren door de monteur. Kleinere panelen zijn vaak dunnefilm-panelen die in verhouding vrijwel altijd duurder zijn omdat er minder van worden gemaakt. Toch kunnen ze een uitkomst bieden wanneer een normaal paneel net niet past. 

Dit zijn de verschillende typen panelen:

 

Polykristallijn
Monokristallijn
All black
Dunne film
Zonnedakpannen
Previous
Next

Polykristallijn

Deze blauwe panelen zijn vaak iets goedkoper dan monokristallijne panelen en zijn meestal blauw, soms zwart. Ze zien er wat onrustiger uit omdat elke zonnecel opgebouwd is uit meerdere onregelmatige op elkaar aansluitende siliciumkristallen die meer reflecties geven.

Monokristallijn 

Deze donkerblauwe of zwarte panelen zijn iets duurder en worden vaak gekocht omdat ze op sommige huizen minder opvallen vanwege hun donkere kleur en rustiger ogende zonnecellen en omdat ze de hoogste opbrengst kunnen leveren. De zonnecellen zijn namelijk opgebouwd uit een enkel siliciumkristal. Omdat de hoekjes van de zonnecellen afgerond zijn, zie je wel kleine witte ruitjes tussen de cellen. Ook hebben ze gemiddeld een hoger rendement bij bewolkt weer.

All black

Dit zijn monokristallijne panelen waarbij het frame en de ruitjes tussen de zonnecellen zwart zijn gespoten voor een gelijkmatiger en minder opvallend uiterlijk. Het nadeel is wel dat de panelen vooral bij zonnig weer daardoor warmer worden waardoor de opbrengst iets achteruitgaat. Er bestaan ook panelen in andere kleuren, maar hierbij is de opbrengst lager en deze zijn dus alleen wenselijk vanwege esthetische redenen.

Dunnefilm

Dit zijn panelen die niet zijn gemaakt op basis van silicium, maar op basis van andere technologieën zoals ‘CdTe’ en ‘CIGS’. Deze panelen zijn veel dunner en kunnen zelfs vouwbaar zijn, maar er is nog weinig aanbod en veel van de bedrijven die deze produceren hebben het financieel moeilijk.

Transparante panelen

Dit zijn panelen die bijvoorbeeld zijn verwerkt in een raam, waarbij je nog steeds naar buiten kunt kijken. Het probleem is echter dat de opbrengst veel lager is.

Dummypanelen

Dit zijn panelen die geen elektriciteit opwekken, maar je toch plaatst om in bijvoorbeeld in een schaduwgebied toch een paneel te plaatsen om het dak egaal te vullen.

Zonnedakpannen

Deze optie ziet er mooi uit omdat de zonnepanelen verwerkt zijn in de dakpannen en zo ook de constructieve functie van het dak vervullen. Het is met name voor nieuwbouw en voor monumentale panden een uitkomst, omdat het ook gelijk dient als dakbedekking en het niet of nauwelijks te zien is dat je zonnepanelen hebt. 

Ook kun je het volledige dak gebruiken om energie op te wekken, zelfs in de kleinste hoekjes of aan de schaduwkant als dat financieel mogelijk is, of juist slechts een gedeelte, zonder dat dit makkelijk te zien is. Het is op dit moment nog wel relatief duur en het aanbod is beperkt:

Het Nederlandse bedrijf ZEP biedt zonnedakpannen die zo’n 120-140 Wattpiek op dezelfde oppervlakte als een gewoon zonnepaneel leveren. Dat is minder dan de helft van het standaard vermogen, maar dus met de eerder genoemde voordelen.

Tesla produceert ook zonnedakpannen, maar het is nog niet duidelijk wanneer deze in Nederland te koop zijn. Je kunt ze al wel reserveren op hun website.

Hoe kies je panelen van hoge kwaliteit?

De meest voorkomende kwaliteitsproblemen bij zonnepanelen zijn de zogenaamde micro-cracks. Bij het fabricageproces kunnen kleine barstjes ontstaan in de zonnecellen en de geleiders, die je in de eerste jaren niet of nauwelijks merkt en niet met het blote oog zichtbaar zijn. Op termijn verkorten ze de levensduur van het paneel echter behoorlijk. 

Goede fabrikanten doen daarom Elektroluminescentie-scans (EL-scans) waardoor deze kleine beschadigingen vroegtijdig opgemerkt kunnen worden. Het transport en de installatie kunnen ook zorgen voor extra micro-cracks als dit niet zorgvuldig gebeurt, kies daarom ook altijd voor een vakkundig installateur.

Alle zonnepanelen die in Nederland verkocht worden moeten gecertificeerd zijn en er zijn verschillende keurmerken en certificaten die de kwaliteit aangeven en je kunnen helpen voor goede panelen te kiezen. Dit zijn de verschillende keurmerken en certificaten en wat ze betekenen:

CE-keurmerk

Het CE-keurmerk is verplicht voor alle zonnepanelen. CE (Conformité Européenne) betekent dat het voldoet aan de Europese wetgeving.

RoHS certificaat

Dit is een richtlijn van de Europese Unie om het gebruik van gevaarlijke stoffen in elektronica zo veel mogelijk te beperken. Alle lidstaten moeten zich hier aan houden.

TÜV keurmerk

Het Duitse TÜV-certificaat één van de meest vooruitstrevende certificaten op het gebied van zonne-energie. Het wordt toegekend nadat de panelen een test hebben doorstaan op het gebied van veiligheid, levensduur en opbrengst.

VDE keurmerk

VDE (Verband de Elektrotechnik) is de Duitse variant van het Nederlandse KEMA keurmerk. Het wordt gegeven als een product voldoet aan de strenge eisen voldoet aan de Duitse overheid voor electronica.

Recyclage

Dit is een certificaat van de non-profit PV Cycle, wat garandeert dat de panelen makkelijk gerecycled kunnen worden.

VDE keurmerk

VDE (Verband de Elektrotechnik) is de Duitse variant van het Nederlandse KEMA keurmerk. Het wordt gegeven als een product voldoet aan de strenge eisen voldoet aan de Duitse overheid voor electronica.

ISO 14001 certificaat

Het ISO (International Organization for Standardization) 14001 certificaat wordt gegeven aan producenten van zonnepanelen wanneer ze voldoen aan bepaalde eisen aan milieumanagementsystemen. Het zegt dus niets over de kwaliteit van het paneel zelf, maar meer van de producent die erachter zit.

ISO 9001 certificaat

ISO 9001 wordt gegeven wanneer de producent een goed kwaliteitsmanagementsysteem heeft.

Hoewel deze keurmerken een bepaald kwaliteitsniveau garanderen, wil het nog niet altijd zeggen dat de bedrijven met deze keurmerken ook daadwerkelijk panelen leveren zonder micro-cracks. Kies daarom altijd voor een leverancier die goede garanties biedt en goed staat aangeschreven.

De installatie en de kosten

Er zijn vijf belangrijke componenten aan een zonne-installatie:

De omvormer zet de gelijkspanning die van de panelen komt om in wisselspanning zoals die van het elektriciteitsnet komt. Via een aparte groep in de meterkast loopt de stroom van de omvormer naar de elektriciteitsmeter. 

De elektriciteitsmeter 

Het is belangrijk dat de elektriciteitsmeter kan meten hoeveel je aan het net teruglevert (salderen). Stel dat je meter dit niet kan registreren kun je geen vergoeding krijgen voor de elektriciteit die je aan het net teruglevert. Er zijn twee typen meters die je kunt gebruiken:

Een analoge meter

Een analoge meter met een draaiende schijf (Ferrarismeter) die ook terug kan lopen is zeer geschikt. Op het moment dat je minder stroom verbruikt dan je opwekt kun je deze meter zelfs achteruit zien draaien. Belangrijk is dat hij geen teruglooprem heeft. Er bestaan ook analoge meters zonder draaischijf, maar deze zijn niet geschikt. Tot eind 2022 worden ze nog gedoogd, maar vanaf 2023 zijn ze niet langer toegestaan.

Een digitale meter

Een digitale meter die afgenomen en teruggeleverde stroom meet is ook geschikt. Let op, sommige digitale meters hebben geen terugleverregistratie, dit is vooral bij oudere die geplaatst zijn bij klanten van Oxxio. Slimme meters die automatisch de standen doorgeven zijn sowieso prima.

Weet je niet zeker of je meter geschikt is? Neem dan contact op met je netbeheerder. 

Maak een legplan

Voordat de panelen geïnstalleerd kunnen worden moet er eerst een plan gemaakt worden waar de panelen komen te liggen en op welke manier ze het beste kunnen worden geïnstalleerd. Dit kan op afstand door gebruik te maken van de computer die een model maakt van jouw dak en schaduwsimulaties over het hele jaar maakt, maar ook door gewoon langs te komen en te meten, of een combinatie van de twee.

Naast de eerder genoemde punten wat betreft hoe geschikt jouw dak is kun je ook rekening houden met de volgende zaken bij het maken van het plan:

Houd rekening met schaduwen

De meeste zonnepanelen zijn in serie geschakeld, wat betekent dat de stroom uit zonnepaneel 1 stroom naar paneel 2 en die weer naar paneel 3, etc. Maar wat er gebeurt als 1 paneel minder stroom opwekt, bijvoorbeeld door schaduw of een defect, de opbrengst van alle panelen achteruitgaat. ‘By-pass-diodes’ die in zonnepanelen zitten kunnen het effect hiervan wel verlagen, maar niet volledig.

Een tijdelijke schaduw in de ochtend of avond hoeft nog geen reden te zijn om maatregelen te treffen, maar overleg dit met de installateur. Voor het geval dat er schaduwen zijn in de middag van bijvoorbeeld bomen, een schoorsteen of zelfs kleine objecten als bliksemafleiders of antennes, zijn dit de mogelijke oplossingen:

Plaats geen zonnepanelen waar er schaduw is. 

Stel dat er op je dak bijvoorbeeld ruimte is voor 12 panelen, maar er 2 standaard in de schaduw liggen, kan het verstandig zijn om er slechts 10 te installeren. Ziet dit er niet mooi uit? Dan kun je ook zogenaamde dummypanelen installeren waar er schaduw is. Dit zijn panelen die er hetzelfde uitzien, maar geen stroom opwekken.

Een omvormer met meerdere ‘maximum power point trackers’ (MPP-trackers)

Een MPP-tracker past de stroom en de spanning continu aan op basis van de hoeveelheid zonlicht die de panelen krijgen, zodat je een maximaal rendement hebt. Bij een standaard omvormer sluit je alle panelen in één serie aan en heb je één MPP-tracker. Bij een omvormer met twee of meer MPP-trackers kun je bijvoorbeeld de panelen die altijd in de zon liggen in een serie aansluiten en de panelen in de schaduw in een andere serie. Zo verminder je het negatieve effect van de schaduw aanzienlijk, maar het is minder precies dan de volgende twee oplossingen. 

Een omvormer met meerdere ‘MPP-trackers’ is het meest rendabel als je 12 of meer panelen hebt, als je er minder hebt is het beter om voor micro-omvormers of power optimizers te kiezen, omdat omvormers voor kleine systemen maar 1 MPP-tracker hebben. 

Micro-omvormers of micro-inverters

Dit zijn kleine omvormers die bedoeld zijn voor slechts 1 zonnepaneel, die direct aan de achterkant van het paneel worden bevestigd. Zo zijn alle panelen volledig parallel geschakeld en heeft een schaduw op of defect van één paneel geen invloed op de de rest. Een ander voordeel is dat je met dit systeem makkelijker kunt ontdekken hoeveel de individuele panelen er op achteruitgaan of welk paneel een defect heeft. 

Het nadeel is dat de omvormers aan extremere omstandigheden worden blootgesteld en er daardoor een groter risico is dat ze minder lang meegaan. Kies daarom voor een leverancier die goede garanties biedt en zelf bijvoorbeeld ook bankgaranties heeft of meedoet aan een garantiefonds. Het bekendste merk is Enphase en dit kan in principe met elk aantal panelen worden toegepast.

Power optimizers

Dit zijn MPP-trackers die aan de achterkant van het zonnepaneel worden geplaatst, maar je hebt nog steeds één in serie geschakelde string met één centrale omvormer. Ook bij deze panelen hebben schaduwen op enkele panelen geen invloed op de totale opbrengst van de andere panelen. Hoewel dit goedkoper is dan Micro-omvormers, is er wel een minimaal aantal van rond de 6 panelen nodig omdat je nog steeds werkt met één omvormer. Het bekendste merk voor power optimizers is Solar Edge.

Houd rekening met bliksem

Brand is bij zonnepanelen uitzonderlijk en de kans op inslag wordt met zonnepanelen niet groter, maar toch is het verstandig om enkele maatregelen te treffen om schade bij blikseminslag te voorkomen. Het systeem kan namelijk beschadigd worden of zelfs stuk gaan. Soms kunnen bij overspanning door blikseminslag in de omgeving ook de bypassdiodes van de panelen beschadigd raken, wat onzichtbare schade kan opleveren die later tot een verlaagde opbrengst kan leiden. 

Let daarom op de volgende punten: 

Aarden

Het aarden van het montageframe en het eventuele metalen frame van de zonnepanelen zelf moet geaard worden. Door ze te verbinden met de aardelektrode van het huis, voorkom je dat er door blikseminslag schade ontstaat doordat de stroom door de geleidende delen weg kan lopen. Ook biedt het extra bescherming voor mensen die op het dak aan het werk zijn, in het geval dat er een defect is in een zonnepaneel en de eigen elektrische isolatie beschadigd is.

Overspanningsbeveiliging

Omvormers die goedgekeurd zijn voor de Europese markt hebben een overspanningsbeveiliging zodat bij een sterke piek in de stroom door directe of indirecte blikseminslag ze niet beschadigen. Zo’n inslag kan ongeacht of je zonnepanelen hebt schade geven aan alle elektronische apparaten. Je kunt ze daarom aansluiten via een stekkerblok met overspanningsbeveiliging of ze bij onweer ontkoppelen. Ontkoppel je omvormer echter nooit los van de wisselspanning, hij moet altijd verbonden zijn en hij heeft zijn eigen bescherming.

Voorkom inductielussen

Bij blikseminslag wil je voorkomen dat er een te grote spanning ontstaat, omdat de panelen hier niet voor ontworpen zijn en er schade kan ontstaan. Om dit te voorkomen kun je allereerst het aantal zonnepanelen dat in één serie geschakeld zijn zo laag mogelijk houden. Ook kun je een zogenaamde grote inductielus voorkomen door het oppervlak tussen de plus- en minpool van de kabel zo klein mogelijk te houden. Grote inductielussen veroorzaken namelijk al een flinke stroomstoot bij een inslag op een afstand van 100 meter en dit kan schade toebrengen aan je systeem. Vaak zien installateurs dit punt over het hoofd, dus vraag ernaar.  

Een bliksemafleider is niet nodig

Mocht je er toch al een hebben dan is het belangrijk dat er een minimale afstand tussen de afleider en de panelen in acht genomen wordt. Als dat niet mogelijk is kun je de afleider met het zonnesysteem verbinden of helemaal weghalen. In dit geval is het belangrijk om een elektricien met uitstekende kennis over bliksembeveiliging om advies te vragen.

Kies de optimale orientatie

Je kunt de panelen zowel horizontaal als verticaal plaatsen afhankelijk van de indeling die je op je dak wilt, maar soms zijn er functionele redenen om voor een bepaalde oriëntatie te kiezen:

Plat dak

Op een plat dak is een horizontale oriëntatie van de panelen meestal beter omdat zo bij een storm de windbelasting niet te hoog wordt. 

Schuin dak

Op een schuin dak maakt de oriëntatie niet uit voor de windbelasting, maar kan het om technische redenen die afhankelijk zijn van de opbouw van het paneel toch verstandiger zijn om voor een bepaalde oriëntatie te kiezen. 

Bij de onderste rand bouwt zich het meeste vuil op en afhankelijk van het type paneel kan het beter voor de opbrengst zijn om ze horizontaal of verticaal te plaatsen. Vraag daarom aan een goede installateur welke oriëntatie verstandig is. 

Het is ook mogelijk om te kiezen voor een frameless paneel waarbij geen rand aanwezig is, zodat er minder/geen vuil opbouwt aan de onderste rand en de oriëntatie niet uitmaakt. Meestal gaan deze panelen ook langer mee, zijn ze dunner en mooier.

Het kiezen van je installateur

Het is belangrijk dat de installatie goed doordacht en veilig is. Zorg daarom dat een vakkundige installateur het doet en ga na of er over zaken als aarding, hoe om te gaan met schaduwen en de situatie in de meterkast goed is nagedacht. Kijk of de installateur alles goed doordacht heeft en ga niet alleen af op een lage prijs. 

Vraag ook na wat de expertise en ervaring is van de specifieke installateur die bij jou de installatie doet en niet alleen die van het bedrijf als geheel. Installateurs werken volgens het ISSO Handboek Zonne-energie en moeten zich houden aan de NEN 1010-norm. Hebben ze hier geen weet van? Kies dan voor een ander installatiebedrijf.

Let bij het vergelijken van offertes daarom op de volgende zaken:

Zonnekeur

Om enige houvast te hebben bij het kiezen van een installatiebedrijf voor je zonnepanelen kun je afgaan op het keurmerk Zonnekeur, maar dit garandeert niet dat elke installateur van het bedrijf deskundig te werk gaat en voldoende ervaring heeft. Vraag dit daarom na en kies voor een bedrijf dat een lange installatiegarantie biedt van 5 of 10 jaar of kies voor een installatie met ZonZeker-garantie.

Hoe snel verdien ik mijn investering terug?

Als je overstapt op je eigen groene stroom van zonnepanelen, doe je eerst een investering. Maar je gaat vanaf dat moment ook veel geld besparen. De tijd dat het duurt tot het geld dat je bespaard hebt gelijk is aan je investering noemen we de terugverdientijd. 

Salderen

De stroom die je opwekt wordt gelijk gebruikt door de apparaten die op dat moment aan staan, dus je energierekening gaat gelijk omlaag. De stroom die je teveel opwekt kun je terugleveren aan het net en je energie maatschappij geeft je hier een vergoeding voor. Ze zijn hier wettelijk toe verplicht. Uiteindelijk wordt dit verrekend met je jaarlijkse verbruik en is het zelfs mogelijk dat je een overschot aan energie levert en geld terugkrijgt. Alleen over je netto gesaldeerde verbruik betaal je verbruikskosten, energiebelasting en btw. Je energiemeter moet hier wel geschikt voor zijn.

De vergoeding verschilt per leverancier, kijk daarom hier wat de vergoedingen zijn. Sommige leveranciers zijn zelfs bereid om gelijk je voorschotnota te verlagen zodra je zonnepanelen installeert en zo hoef je niet op je jaarrekening te wachten voordat je kosten lager worden.

Hoe snel je jouw panelen hebt terugverdiend is afhankelijk van de volgende factoren:

Je kunt met de onderstaande calculator berekenen hoe snel je jouw panelen hebt terugverdiend:

Bereken de terugverdientijd van jouw zonnepanelen

Indien een waarde onbekend is, kun je de gemiddelde waarde die al is ingevuld aanhouden.
 

De terugverdientijd van jouw zonnepanelen:

Een gemiddeld systeem verdien je in 6 tot 7 jaar terug en als je de btw terugvraagt krijg je gelijk een deel van de investering terug en kan de terugverdientijd slechts ruim 5 jaar worden. Gemiddeld gaan de panelen zo’n 25 jaar mee, maar de omvormer heeft een kortere levensduur van gemiddeld 10 tot 15 jaar. Je hebt dus bij een terugverdientijd van 6 jaar nog 19 jaar gratis stroom van de panelen als alles goed gaat. 

Stel je omvormer gaat stuk na 15 jaar en je hebt geen garantie meer, dan is er een extra investering nodig van minder dan € 1000,-, die je dan binnen twee jaar weer hebt terugverdiend. De prijs van de omvormer is afhankelijk van de grootte van je systeem, de extra functies en het merk. Het kan vanwege het feit dat omvormers relatief snel stuk gaan, aan te raden zijn om de garantie van de omvormer tegen extra kosten te verlengen.

De salderingsregeling gaat vanaf 2023 veranderen

De exacte veranderingen in de salderingsregeling zijn nog niet duidelijk, maar het is vrij zeker dat de regeling minder gunstig gaat worden en je niet meer volledig zult kunnen salderen. De minister heeft overigens gezegd dat het uitgangspunt blijft dat de terugverdientijd hetzelfde blijft, maar gunstiger dan dat het nu is zal het waarschijnlijk niet worden. De voornaamste reden hiervoor is dat de pieken tijdens de middag extra belasting op het elektriciteitsnet geven en dus extra netbeheerkosten met zich mee brengen.

Er zijn wel manieren om het effect van de maatregelen te verminderen, door bijvoorbeeld het gebruik van slimme apparaten en het installeren van een thuisaccu zodat je zo min mogelijk teruglevert en zoveel mogelijk zelf gebruikt. Slimme apparaten kunnen helpen door het energieverbruik zoveel mogelijk te verplaatsen naar de middag wanneer de zon het felste schijnt. Thuisaccu’s slaan de energie op die je panelen opwekken, zodat je de energie vervolgens op welk moment dan ook kunt gebruiken. Op deze manier ben je minder afhankelijk van de tarieven van de  salderingsregeling.

Vooral als je veel stroom teruglevert is de energieleverancier je hebt belangrijk, omdat de ene energieleverancier een veel hoger bedrag uitkeert per kWh dan de andere. De tarieven kunnen variëren van € 0,04 tot € 0,12 per kWh. Ook is het in deze situatie belangrijk dat je vastrecht relatief laag is, dit is het vaste bedrag dat je betaalt ongeacht je stroomverbruik. Het kan dus verstandig zijn om over te stappen van energiemaatschappij als je zonnepanelen neemt om een zo gunstig mogelijke vergoeding te krijgen.

Belasting terugvragen

Het terugvragen van de belasting kan je al snel € 800,- opleveren bij een installatie van 12 panelen, afhankelijk van het vermogen en het type van de installatie. Milieu Centraal geeft een gedetailleerd stappenplan om dit te doen, maar het is aardig wat administratief werk. Mocht dit te veel zijn, kun je het voor +/- 100 euro ook laten doen.

De belastingdienst beschouwt je als ondernemer als je stroom aan het net teruglevert. Dit heeft de volgende gevolgen:

Het voordeel

Als ondernemer krijg je de betaalde btw over de aanschaf en installatie van zonnepanelen terug.

Het nadeel

Er wordt btw geheven over de stroom die je teruglevert aan het net als je meer dan € 1345,- per jaar aan btw teruglevert. Vrijwel iedere particulier blijft onder deze grens, dus hoef je dit niet te betalen. Alleen als zzp’er moet je opletten want alle btw-plichtige activiteiten tellen mee en je bereikt zo dus sneller de € 1345,-.
Als je zonnepanelen hebt aangeschaft kun je de btw terugvragen, ook als je subsidie hebt gekregen. Dankzij een uitspraak van de Hoge Raad kun je nu zelfs de btw terugvragen van installaties van voor 2013, zolang je een factuur met de btw erop kan leveren. In de toekomst kan de regeling veranderen, als deze bijvoorbeeld op Europees niveau wordt aangepast.

Je moet de aanvraag voor teruggave doen binnen een half jaar na het einde van het kalenderjaar waarin je de panelen hebt aangeschaft. Heb je de panelen bijvoorbeeld in 2019 aangeschaft, dan moet je de teruggave voor juli 2020 hebben aangevraagd. Als je al te laat bent, kun je bij de belastingdienst binnen 5 jaar nog een ‘ambtshalve’ verlening aanvragen.

Subsidie voor zonnepanelen

Sinds 2013 is er al geen landelijke subsidie voor zonnepanelen meer, maar sommige gemeenten bieden dit nog wel. Op energiesubsidiewijzer.nl vind je een overzicht van de gemeentelijke subsidies die worden aangeboden. Soms bieden gemeenten ook subsidies als je grotere energieprojecten samen met andere bewoners doet, je bij jouw gemeente vragen naar meer informatie over de extra soorten subsidies die jouw gemeen biedt.

Voor zonneboilers geldt wel een landelijke subsidieregelen en ook gemeenten geven vaak nog aanvullende subsidies.

Leningen voor zonnepanelen

Er is een landelijk lening beschikbaar die je kan helpen bij het aanschaffen van zonnepanelen via energiebespaarlening.nl met een rente van slechts 1,5% tot 2,3%, afhankelijk van de looptijd. Het doel van de lening is het stimuleren van energiebesparende maatregelen en je kunt maximaal 75% van het geld gebruiken voor zonne-energie. De rest van het geld zul je dan voor andere energiebesparende maatregelen moeten gebruiken.

Enkele gemeenten bieden de nog aantrekkelijkere SVn Duurzaamheidslening aan voor isolatie, zonnepanelen of zonneboilers, met een rente van slechts 1,6% voor een bedrag tot € 25.000. De looptijd is tussen de 10 en 15 jaar en je kunt boetevrij tussentijds aflossen.

In Amsterdam wordt ook de aantrekkelijke Energielening Amsterdam aangeboden met een rente van 0,78% voor VvE’s of 1,68% voor particulieren met een looptijd van 10 jaar. Het maximum leenbedrag is € 15.000,-, maar er komt wel 1% aan aansluitkosten bij.

Aanbetaling

Soms stelt de leverancier een aanbetaling als voorwaarde om te leveren. De hoogte van de aanbetaling mag wettelijk nooit meer dan 50% van het totale bedrag zijn. Mocht je een hogere aanbetaling moeten doen, dan kun je de voorbeeldbrief van Consuwijzer gebruiken om de hogere aanbetaling te weigeren.

Het is een risico om een hoge aanbetaling te doen, omdat het bedrijf tussentijds failliet zou kunnen gaan en je zo je geld kunt verliezen. 50% is een groot bedrag, kies daarom voor een leverancier met een lagere aanbetaling of vraag of hij de aanbetaling heeft laten dekken met bankgaranties.

Je kunt het risico op de aanbetaling helemaal laten dekken door de volgende regelingen:

Stichting Garantiefonds ZonZeker

Dit is een collectief van installateurs dat de risico’s van je aanbetaling dekt in geval van faillissement van de fabrikant gedurende en zelfs na de garantieperiode. Je kunt zelfs een basiscertificaat van ZonZeker kopen als je jouw zonnepanelen tot 3 jaar geleden hebt aangeschaft. Het extra pakket kost minimaal € 27,50 per jaar en geeft 15 jaar zekerheid, een systeemcheck na enkele jaren en reiniging van de panelen. De prijs wordt bepaald op basis van het aantal en type zonnepanelen en welke omvormer je hebt gekozen.

Stichting Garantiefonds ZonneEnergie (SGZE) 

Deze stichting garandeert de aanbetaling en ook toekomstige garantieaanspraken worden in behandeling genomen in het geval dat de leverancier niet meer bestaat. Een andere leverancier wordt dan door de stichting aangewezen om de fabrieksgarantie af te handelen. De de aangesloten bedrijven van de stichting moeten aan strikte eisen voor kwaliteit, ervaring en financiële stabiliteit voldoen.

Zonnekeur

Het kwaliteitskeurmerk Zonnekeur van landelijke brancheverenigingen Holland Solar en Techniek Nederland, biedt een indicatie van de installatiekwaliteit. De onafhankelijke stichting Duurzame Energie Prestatie Keur (DEPK) houdt toezicht op de kwaliteit van de installatiebedrijven met het keurmerk.

Garantie en verzekering

Het is belangrijk te weten wat voor garantie je krijgt bij een zonne-energie-installatie, want er zijn verschillende soorten garanties en je wilt natuurlijk dat je systeem lang meegaat omdat het een flinke investering is. Dit zijn de verschillende soorten garanties:

Systeemgarantie

Hierbij geeft de leverancier garantie op elk aspect van de installatie en de materialen, zolang er het probleem niet is veroorzaakt door de consument, een lek dak of een natuurramp. Het voordeel is dat je niet hoeft uit te zoeken waar het probleem zit en er altijd wordt gezorgd dat het systeem goed werkt zolang de garantietermijn niet verlopen is.

Productgarantie

Deze garantie zit op de panelen en de omvormers en heeft betrekking op defecten van het product, maar niet op de installatie of geleidelijke achteruitgang van de opbrengst. Op de zonnepanelen zit meestal 10 jaar garantie, maar er zijn zelfs fabrikanten die 30 jaar bieden. Op de omvormer zit minimaal 5 jaar garantie, maar soms wordt ook 10 jaar gegeven. 

Vermogensgarantie

Dit is de garantie op de geleidelijke achteruitgang van de energieopbrengst van de zonnepanelen. Meestal gaat een paneel na enkele jaren niet meer dan 0,5% achteruit, maar in geval van een defect kan dit plotseling meer zijn. Gebruikelijk is garantie tot 20% van het vermogen na 20 tot 25 jaar, maar hogere percentages en langere termijnen komen ook voor. 

Belangrijk om na te vragen is of de garantie lineair is of dat je alleen na 20 jaar aanspraak kunt doen. Stel bijvoorbeeld dat na 5 jaar al de panelen al 15% vermogen hebben verloren, je dan niet hoeft te wachten tot het 20% is of tot ze 20 jaar oud zijn. Belangrijk te weten is dat deze garantie niet geldt voor het volledig stuk gaan van de installatie, daar is de productgarantie voor.

Installatiegarantie

Deze garantie helpt wanneer er bijvoorbeeld een kabel los gaat zitten of een paneel niet langer goed bevestigd is na een storm. In het geval van natuurrampen geldt deze garantie overigens niet. Meestal krijg je minimaal 2 jaar installatiegarantie, maar er wordt ook steeds vaker 5 tot 10 jaar gegeven.

  • Als jouw garantie bij een derde partij verzekerd is, is de kans dat claims goed afgehandeld worden groter als bijvoorbeeld de leverancier failliet gaat. Vraag daarom je leverancier of ze met bijvoorbeeld bankgaranties of door samenwerking met een derde partij kunnen garanderen dat jouw garantie nageleefd wordt.

Pas op: soms verkopen merken zogenaamde ‘whitelabel’ panelen, waarbij zij zelf niet de panelen produceren en hun merk niet op de panelen staat. Het kan dan lastig zijn te achterhalen wie het paneel geproduceerd heeft en wat er gebeurt met de garantie als het merk ophoudt te bestaan. 

Vraag daarom altijd door wie er verantwoordelijk is voor de garantie en of ze een helpdesk in Nederland of Europa hebben. Er kunnen mooie garanties worden aangeboden, maar als je zelf het paneel moet demonteren en moet opsturen naar een fabriek in China is dat verre van ideaal. Kies daarom voor een leverancier die zelf zijn garantieclaims afhandelt.

Verzekering

Je hoeft je panelen niet apart te verzekeren omdat ze sowieso al verzekerd zijn als je een opstalverzekering hebt. Er bestaan wel aparte zonnepanelenverzekeringen maar deze zijn niet heel gunstig om af te sluiten. 

De panelen worden niet gedekt door een inboedelverzekering, dus stel dat je een huurhuis hebt dan is het goed om na te gaan of je een goede opstalverzekering hebt op het moment dat je toestemming vraagt voor de installatie van zonnepanelen. Mocht dit niet goed geregeld zijn dan is het ook mogelijk om zelf een aparte opstalverzekering af te sluiten voor de zonnepanelen en andere zaken die je zelf ‘aard- en nagelvast’ aan je huis hebt verbonden.

Onderhoud

Zonnepanelen hebben geen onderhoud nodig, maar als je erbij kunt kun je ze eens in de 1-3 jaar schoonmaken met een spons en lauwwarm water. Gebruik in ieder geval geen schoonmaakmiddelen, want dit kan de vuilafstotende coating van de panelen beschadigen waardoor ze daarna juist sneller vies worden en de opbrengst afneemt. 

Er zijn situaties waarin het verstandig is om vaker schoon te maken:

Thuisaccu om de energie van je panelen op te slaan

Een thuisaccu kan de energie die je met de panelen opwekt gedurende de dag opslaan, zodat je deze in de avond of op een bewolkte dag kunt gebruiken. Zo zou je bijvoorbeeld in de lente, zomer en herfst volledig van je eigen stroom kunnen leven, maar in de winter is dit al niet meer mogelijk omdat je met de huidige capaciteit van de accu’s slechts enkele donkere dagen door kunt komen. In Nederland zijn thuisaccu’s op dit moment nog niet aan te bevelen omdat de salderingsregeling nog gunstig is en je een goede vergoeding krijgt voor de stroom die je teruglevert aan het net. 

Er zijn vele merken die thuisaccu’s aanbieden, zoals Tesla, Enphase, SolarWatt, Samsung, Varta, SMA, JLM, Iron Edison en Mercedes, maar allemaal kosten ze zo een paar duizend euro en dit is in Nederland op dit moment nog niet lucratief. Daarnaast gaan accu’s meestal minder lang mee dan de panelen, dus zul je de accu een keer moeten vervangen. In de toekomst zou een accu financieel aantrekkelijk kunnen worden als de salderingsregeling minder gunstig wordt, maar zelfs dan is dit te betwijfelen.

Voor het elektriciteitsnet zijn thuisaccu’s wel gunstig omdat het de belasting balanceert en er zo op termijn fossiele brandstoffen bespaard kunnen worden, maar dit zou in de toekomst ook op grote schaal buiten het huis kunnen worden geregeld. 

Mogelijk komen er in de toekomst wel aggregators die op afstand toegang krijgen tot je slimme apparaten en thuisaccu en deze op afstand aan en uit kunnen zetten om zo op de beste momenten energie te gebruiken of juist te leveren aan het net vanuit de accu. Ze zouden zo bijvoorbeeld de warmtepomp of de diepvries op het meest gunstige moment aan of uit kunnen zetten. Op deze manier ontlasten ze het elektriciteitsnet zoveel mogelijk en kan geld verdiend worden door de elektriciteit die hiermee wordt geleverd te verkopen. Maar of dit financieel gunstig gaat worden voor consumenten is nog onduidelijk.

Een thuisaccu is wel aan te bevelen als je woont op een plek waar je niet aangesloten bent op het elektriciteitsnet, zoals op een boot of een afgelegen vakantiehuisje, of als je in een land woont waar de stroom geregeld uitvalt.

Wil je toch graag een accu aanschaffen? Let dan op de volgende vragen:

Zonnepanelen niet op eigen dak

Er zijn verschillende opties om toch zonne-energie te gebruiken terwijl je eigen dak niet geschikt is, of misschien over onvoldoende capaciteit beschikt. 

Koop zonnepanelen in of buiten je postcoderoos.

Je kunt hierdoor belastingvoordeel krijgen door gebruik te maken van de postcoderoosregeling als je panelen koopt in de nabijgelegen postcodes. Hiervoor dien je lid te zijn van een coöperatie of zelf te helpen bij het opzetten ervan. 

Ook kun je klant worden bij een bedrijf dat zelf een coöperatie heeft opgezet, waar je automatisch lid van kunt worden. Er zijn vele coöperaties waar je jezelf bij kunt aansluiten, zie hier een overzicht.  Als je zonnepanelen buien jouw postcoderoos koopt kun je niet profiteren van het belastingvoordeel van de postcoderoosregeling.

Het ondanks het missen van het belastingvoordeel toch aan te raden om buiten je postcoderoos te kijken als er geen goede projecten daarbinnen beschikbaar zijn. Een groot project buiten de postcoderoos kan vanwege de schaal toch nog lucratief zijn.

De voordelen

Waar je op moet letten:

Investeren in zonnepanelen zonder eigenaar te worden

Je kunt investeerder worden in duurzame energieprojecten en zo bijdragen aan het tot stand komen van een zonnepark, windpark of ander soort duurzaam project. Na een vooraf bepaalde tijd krijg je je inleg terug en in de tussentijd krijg je een vaste rente of een vergoeding voor de opbrengst uit de panelen.

Voordelen

 

Stroom kopen van andermans zonnepanelen

Je kunt ook volledig leven op zonne-energie als je jouw stroom inkoopt bij een maatschappij die alle stroom opwekt met zonnepanelen. Dit kan stroom van een zonnepark zijn of zelfs stroom van andermans dak. Het is namelijk mogelijk om als je zonnepanelen hebt deze stroom te leveren aan een duurzame energiemaatschappij en daar een vergoeding voor te krijgen die soms iets hoger is dan de standaard terugleververgoeding. Dit kan bijvoorbeeld bij Powerpeers, Vandebron en Opgewekt voor Elkaar (Engie).

Voordelen

Let op

Je zonne-energie is afhankelijk van de leverancier, dus als je overstapt houdt het op.

– over de schrijver – 

Florian Meeuwsen

Florian Meeuwsen

Florian Meeuwsen behaalde zijn master Global Health aan de Universiteit van Maastricht. Na zijn studie werkte hij enkele jaren als project manager bij ELIV in Taipei, een organisatie gericht op het verhelpen van armoede en sociale problemen in kleinere lokale gemeenschappen in Azië. Daar raakte Florian steeds meer geïnteresseerd in de relatie tussen de mens en de aarde en de impact van klimaatverandering. Uit die combinatie van studie, werkervaring en de wens een positieve bijdrage te kunnen leveren aan het tegengaan van de klimaatverandering, ontstond Alive to Earth.

Compenseer je uitstoot
door bomen te planten

Het is nog nooit zo essentiëel geweest een positieve bijdrage te leveren aan het klimaat. Bomen planten is volgens wetenschappers een van de beste manieren om klimaatverandering tegen te gaan. Dus word vandaag nog CO2-neutraal!